woensdag 27 oktober 2010

DTB-registers in Zeeuwen Gezocht

Nu alle openbare akten van de Burgerlijke Stand van Zeeland in Zeeuwen Gezocht raadpleegbaar zijn, wordt de roep om de DTB-registers steeds luider.

Wat zijn dat voor registers?
De letters DTB staan voor Doop-, Trouw- en Begraaf(registers). In de context van genealogisch onderzoek worden hiermee bedoeld de registers die de diverse kerkgenootschappen hebben opgemaakt met daarin inschrijvingen van dopen, ondertrouw en huwelijksvoltrekkingen en begraven of zelfs overlijden van leden (lidmaten genoemd). En dan vooral vóór de periode van de Burgerlijke Stand, dus voor 1811.
Bij de start van de Burgerlijke Stand in 1796 in Zeeuws-Vlaanderen en in 1811 in de rest van Zeeland vonden de Fransen deze administratie zó belangrijk dat zij de kerkbesturen gelasten deze registers in te leveren. Vanaf die tijd zijn de DTB-registers rijkseigendom geworden en als 'retroacta’ (voorstukken) van de Burgerlijke Stand aangemerkt.

Kenmerken
De kerkelijke registraties van dopen, trouwen en begraven waren minder uniform dan die van de akten van de Burgerlijke Stand. Er waren indertijd zowel door de rooms-katholieke als Nederduits-gereformeerde kerk regels voor de administratie van deze kerkelijke registers opgesteld, maar er was geen controle. De inschrijvingen werden meestal gedaan door de predikant of pastoor. De ene geestelijke had meer oog voor het belang van de inschrijving dan de andere. In Zeeuws-Vlaanderen werd de registratie van katholieke dopen en trouwen bijgehouden door rondtrekkende kloosterlingen van Gent.

Zeeuwse DTB
In 1919 werden bij twee Koninklijke Besluiten de retroacta aan de rijksarchieven overgedragen. Archivaris Abraham Mulder, werkzaam bij het toenmalige Rijksarchief in Zeeland te Middelburg, voltooide in 1925 de inventarisatie van deze registers.
Vijftien jaar later voltrok zich een grote ramp. Als gevolg van het bombardement op Middelburg op 17 mei 1940 ging bijna de helft van het aantal retroacta-registers verloren (528 van de 1.186 registers). Uit veiligheidsoverwegingen was de ene helft van de registers ondergebracht in de kelder van de Provinciale Bibliotheek aan de Lange Delft, de andere helft bleef in het depot van het Rijksarchief. Helaas brandde de kelder van de bibliotheek uit; het depot van het Rijksarchief bleef gespaard.

Overzicht
Het toenmalige Rijksarchief in Zeeland heeft in de jaren tachtig de nog aanwezige registers gefotokopieerd en in de vorm van ingebonden registers op de studiezaal neergezet. Aan deze studiezaalserie werden ook lidmatenregisters uit de verschillende kerkarchieven toegevoegd als alternatieve bron van verloren gegane gegevens uit de DTB-registers. In 1989 werd een nieuwe inventaris gepubliceerd (serie Gidsen/Nadere toegangen nr. 2). Hierin waren ook verwijzingen opgenomen naar indexen op de verschillende registers en naar afschriften en uittreksels die vóór 1940 door archivarissen en genealogen waren gemaakt.
Via de website Zeeuwen Gezocht (pagina Hulpmiddelen) kunt u de laatste versie (oktober 2010) van dit overzicht (in PDF) downloaden. Bij de registers waarvan de bewerkingen in digitale vorm in Zeeuwen Gezocht zijn opgenomen, zijn links naar de website opgenomen. Ook zijn er links opgenomen naar bewerkingen van DTB-registers op de website van het Gemeentearchief Schouwen-Duiveland en op de websites van particulieren (zie voor de links van deze websites ook de pagina Hulpmiddelen).

Digitaal beschikbaar
Het is een hele klus om de gegevens uit de nog aanwezige Zeeuwse DTB-registers digitaal in te voeren. Kennis van oude handschriften en doorzettingsvermogen zijn daarbij vereisten. De afgelopen jaren zijn door Zeeuwse archiefdiensten, vrijwilligers van de Afdeling Zeeland van de Nederlandse Genealogische Vereniging én particulieren diverse registers ingevoerd in de computer. De kwaliteit van de invoer is helaas erg wisselend.
Het Zeeuws Archief richt zich bij het digitaliseren van gegevens uit de DTB-registers op Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen. Als basis hiervoor worden de alfabetische fiches gebruikt die in de jaren zeventig en tachtig door medewerkers van het Administratief Dienstencentrum Zeeland (ADZ) zijn gemaakt. De DTB-registers van Hontenisse worden door een vrijwilliger van de Stichting Genealogisch Centrum Zeeland ingevoerd en de registers van Hulst en omgeving door vrijwilligers van het Gemeentearchief aldaar. Deze bewerkingen worden toegevoegd aan Zeeuwen Gezocht.
Het Gemeentearchief Schouwen-Duiveland houdt zich bezig met het invoeren van de registers van deze gemeente en fotografeert ze ook. De index en de scans zijn te raadplegen op de website van het gemeentearchief.
De Stichting Genealogische Publicaties richt zich al enkele jaren op het publiceren van de DTB-registers van Noord- en Zuid-Beveland. Deze zijn (helaas) niet via internet te raadplegen, maar door middel van een te bestellen Cd-rom of USB-stick in PDF.

Conclusie van dit overzicht is dat het er voorlopig niet naar uitziet dat alle Zeeuwse DTB-registers via één website beschikbaar komen en dat is niet in het belang van de (genealogische) onderzoeker.

Uitgebreide informatie over de Zeeuwse DTB-registers in:
- A. Mulder, ‘Retroacta van den burgerlijke stand in Zeeland’, ’s-Gravenhage 1925.
- L.M. Hollestelle, ‘Doop-, Trouw-, Begraaf- en Lidmatenregisters aanwezig in het Rijksarchief in Zeeland’ (Gids/Nadere toegang 2), Middelburg 1989.
- Leo Hollestelle en Albert Meijer (red.), ‘Zeeuwen Gezocht. Gids voor stamboomonderzoek in Zeeland’, Middelburg/’s-Gravenhage 2003.

Leo Hollestelle, beheerder Zeeuwen Gezocht

1 opmerking:

  1. Heel handig dit overzicht!
    En vooral de link naar Gids 2 in pdf, mooi he, die pdf's, met geeltje en bladwijzers!

    BeantwoordenVerwijderen